Poliamid
Poliamid to syntetyczne włókno utworzone z liniowych makrocząsteczek z powtarzającymi się wiązaniami amidowymi, z których co najmniej 85% jest dołączonych do segmentów alifatycznych lub cykloalifatycznych. W oznakowaniu składu w Unii Europejskiej występuje pod nazwą „poliamid lub nylon” i w rajstopach zwykle stanowi większą część mieszanki.
Jak to działa
Definicja i formalna nazwa etykietowa pochodzą z rozporządzenia UE nr 1007/2011. Nylon nie jest osobnym włóknem w rozumieniu tej etykiety, tylko historyczną i handlową nazwą poliamidu. Publicznie ogłoszono je 27 października 1938 roku w Stanach Zjednoczonych, po pracach laboratorium DuPonta (włókno 66 powstało tam 28 lutego 1935 roku). 15 maja 1940 roku, w dniu zwanym Nylon Day, nylonowe pończochy po raz pierwszy trafiły do sprzedaży w całych Stanach; według American Chemical Society samego pierwszego dnia sprzedano niemal 800 tysięcy par.
We współczesnych rajstopach i pończochach poliamid buduje zasadniczą część dzianiny, a elastan dodaje rozciągliwość. Na kartach spotkasz też zapis „nylon” zamiast „poliamid” — oznacza to tę samą grupę włókien. Dokładny udział jest zawsze na etykiecie; w modelach opisywanych w FAQ sklepu bywa to na przykład 76%, 80%, 81%, 84% albo 90%, zależnie od fasonu.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie
Czytaj poliamid razem z elastanem, DEN i wykończeniem, a nie jako jedyną informację o jakości. Sam procent poliamidu nie powie, czy para jest matowa, błyszcząca, cienka albo kryjąca. Jeśli na składzie widzisz „nylon”, traktuj to tak samo jak „poliamid”. Więcej o historii włókna jest w artykule Historia rajstop i pończoch.
Najczęstsze pytania
Czy poliamid i nylon to to samo?
W oznakowaniu unijnym tak: formalna nazwa brzmi „poliamid lub nylon”. Nylon jest nazwą historyczną i handlową tej grupy włókien, a nie osobnym materiałem na metce.
Co oznacza poliamid na metce rajstop?
Że zasadniczą część dzianiny wykonano z tego syntetycznego włókna. Dokładny procent i pozostałe składniki, zwykle elastan, są podane obok.
Czym poliamid różni się od elastanu?
Poliamid tworzy główną strukturę nitki i dzianiny. Elastan jest włóknem sprężystym, które pozwala rajstopom rozciągać się i wracać do kształtu.
Zobacz też
Źródła
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1007/2011, załącznik I, poz. 30 „poliamid lub nylon” — https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32011R1007
- American Chemical Society, Wallace Carothers and the Development of Nylon — https://www.acs.org/education/whatischemistry/landmarks/carotherspolymers.html
- Artykuł „Historia rajstop i pończoch” — https://www.misso.pl/blog/poradnik-2/historia-rajstop-1
- FAQ i karty produktów sklepu (przykładowe udziały poliamidu) — https://www.misso.pl/faq